Regulaminowe spotkanie ZG w rozszerzonym składzie z udziałem Kierowników ZMS, Konsultantów Wojewódzkich i Przewodniczących Komisji Problemowych.
1. WPROWADZENIE I KONTEKST
Posiedzenie Zarządu Głównego PTMSiK miało charakter roboczo-strategiczny i obejmowało szeroki zakres zagadnień: od spraw organizacyjnych i finansowych, przez legislację, aż po kierunki rozwoju działalności naukowej i szkoleniowej Towarzystwa. Dyskusja była wielowątkowa, z elementami debaty, zwłaszcza w kwestii roli PTMSiK w obszarze certyfikacji i szkoleń innych grup zawodowych (wstępna koncepcja umiejętności lekarskiej o roboczej nazwie „opiniowanie sądowe”).
2. SPRAWY ORGANIZACYJNE I FINANSOWE
Omówiono kwestie bieżącej działalności Towarzystwa, w tym:
- konieczność złożenia sprawozdania finansowego z OPP,
- funkcjonowanie systemu składek i kosztów szybkich przelewów,
- korektę zgłoszeń do CRBR oraz odpowiedzialność całego zarządu,
- obowiązki sprawozdawcze oddziałów (np. wobec władz lokalnych).
Podkreślono znaczenie uporządkowania kwestii formalnych i większej dyscypliny organizacyjnej.
3. DZIAŁALNOŚĆ ODDZIAŁÓW
Przeprowadzono przegląd sytuacji w oddziałach terenowych:
- wybory władz odbyły się w większości oddziałów (m.in. Białystok, Kraków, Katowice),
- niepowodzenie wyborów w Łodzi (brak kworum – powtórka planowana),
- pilna potrzeba wyborów w kilku dużych ośrodkach (Warszawa, Poznań, Gdańsk/Olsztyn),
- zauważalna poprawa aktywności części oddziałów (wykłady, spotkania lokalne).
Zwrócono uwagę, że aktywność oddziałów będzie istotna w kontekście przyszłych sprawpzdań i wizerunku Towarzystwa.
4. DZIAŁALNOŚĆ SZKOLENIOWA
Jednym z kluczowych tematów była rozwijana platforma szkoleniowa:
- pierwszy kurs planowany na lipiec,
- bezpłatny udział dla członków, odpłatny dla osób zewnętrznych,
- model opłacalny nawet przy niewielkiej liczbie uczestników,
- możliwość wychodzenia poza środowisko (np. szkolenia dla prokuratorów).
Planowane kursy specjalizacyjne w 2027:
- błąd medyczny
- genetyka
- wprowadzający
Planowane szkolenia PTMSiK:
- stwierdzanie zgonów,
- analiza mieszanin DNA
Dyskusja dotyczyła także roli kursów jako źródła finansowania i narzędzia budowania pozycji PTMSiK. Dyskutowano również nad utrzymaniem kursu atestacyjnego (końcowego) w nowym programie specjalizacji w formie zdalnej albo hybrydowej, z elementami symulacji egzaminu specjalizacyjnego.
5. CERTYFIKACJA – KLUCZOWY OBSZAR SPORU
Najbardziej rozbudowana debata dotyczyła certyfikacji:
- rozważano certyfikowanie umiejętności (także dla osób spoza medycyny sądowej),
- pojawiły się argumenty „za” (wpływ, kontrola jakości, przychody, promocja),
- oraz „przeciw” (ryzyko deprecjacji specjalizacji, odpowiedzialność za błędy, „inflacja certyfikatów”).
Wnioski z dyskusji:
- brak konsensusu co do otwarcia certyfikacji na osoby spoza środowiska,
- silne poparcie dla certyfikacji własnych specjalistów,
- potrzeba rozróżnienia między: - szkoleniem, - certyfikacją (potwierdzeniem kompetencji).
Podkreślono konieczność ewentualnego wprowadzenia mechanizmów weryfikacji i cofania certyfikatów.
6. LEGISLACJA
Omówiono kluczowe projekty ustaw:
Ustawa o biegłych:
- prace trwają w MZ,
- brak rozstrzygnięć przed wrześniem 2026,
- kluczowe kwestie: wynagrodzenia i tryb odwołań.
Ustawa o działalności leczniczej:
- projekt procedowany dalej,
- wprowadzono ograniczenia kosztów administracyjnych.
Ustawa o zawodzie lekarza:
- trwają konsultacje,
- możliwe stanowisko PTMSiK w sprawie definicji świadczenia zdrowotnego.
Dodatkowo omówiono prace nad tzw. umiejętnościami lekarskimi:
- decyzja o zgłoszeniu „tanatologii sądowej” jako nowej umiejętności,
- brak postępów w certyfikacji radiologii i odontologii sądowej (blokada administracyjna po stronie Ministerstwa Zdrowia).
7. DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA I KOMISJE PROBLEMOWE
Podsumowano aktywność komisji:
- Komisja Genetyki: gotowe rekomendacje i nowe opracowania (badanie mikrobiom do oceny czasu zgonu),
- Komisja Histopatologii: dokument w przygotowaniu,
- Komisja Katastrof: współpraca z DVI i Interpolem,
- Komisja Młodych Lekarzy: analiza sytuacji rezydentów,
- Komisja Historyczna: działania dokumentujące dorobek środowiska.
- Komisja Toksykologiczna: praca nad nowymi wytycznymi dot. pobierania materiałów biologicznych z sekcji zwłok do badań toksykologicznych.
- Komisja ds. opiniowania sądowo-lekarskiego: projekt zaleceń dot. procedur poszerzania sekcji zwłok.
8. KONFERENCJE I WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA
Najważniejsze wnioski:
- sprawozdanie z konferencji w Sofii (Bułgaria): silny rozwój zastosowań AI w naukach sądowych rozpoczęcie współpracy z ośrodkami AI w Polsce (Kraków),
- osiągnięcie progu uznania medycyny sądowej jako specjalności w UE ,
- pozytywne doświadczenia z konferencji toksykologicznej w Gdańsku,
- udział prof. Teresińskiego w Zebraniu Prezesów Towarzystw Lekarskich oraz zebraniu Zarządu Sekcji Kardiogenetyki Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego ws. strategii uskuteczniania badań genetycznych w przypadkach niewyjaśnionych zgonów młodych osób.
9. DECYZJE I UCHWAŁY
Podjęto m.in.:
- poparcie stanowiska Towarzystwa Internistów Polskich dotyczącego terapii daremnej,
- przyznanie patronatu konferencji Krymedant,
- decyzję o działaniach w kierunku certyfikacji i nowych kompetencji,
- kontynuację działań związanych z indeksacją czasopisma oraz poszerzeniem profilu przyjmowanych publikacji w celu zwiększenia szans na utrzymanie punktacji czasopisma.
10. PODSUMOWANIE
Spotkanie potwierdziło, że PTMSiK znajduje się w fazie dynamicznych zmian:
- rozwój działalności szkoleniowej,
- próba wzmocnienia pozycji medycyny sądowej jako specjalizacji i ZMS jako instytucji opiniujących,
- istotna rola legislacji,
- napięcie między otwieraniem się na zewnątrz a ochroną specjalizacji.
Kluczowym wyzwaniem pozostaje określenie modelu certyfikacji i roli Towarzystwa wobec innych grup zawodowych. w tym innych specjalności lekarskich. Ta kwestia zostanie poddana szerokim konsultacjom wewnątrz Towarzystwa po skierowaniu do konsultacji zapowiadanego projektu nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia ws. umiejętności zawodowych lekarzy.
W RCL został opublikowany Projekt ustawy o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw. Konsultacje publiczne potrwają 30 dni. Link do projektu -> https://legislacja.gov.pl/projekt/12411050
W Dzienniku Ustaw opublikowano nowe rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego dotyczące sporządzania wykazów czasopism naukowych, recenzowanych materiałów z konferencji międzynarodowych oraz wydawnictw monografii naukowych. Dokument wprowadza istotne zmiany w sposobie oceny czasopism, które mogą mieć znaczący wpływ na ich punktację oraz pozycję w systemie ewaluacji nauki.
Szczegóły aktu prawnego dostępne są pod adresem:
Dziennik Ustaw – treść rozporządzenia
Omówienie zmian: - Forum Akademickie – artykuł o rozporządzeniu
Dwuetapowa ocena czasopism
Nowy model przewiduje dwuetapowy proces oceny:
- Ocena bibliometryczna – realizowana przez Komisję Ewaluacji Nauki (KEN), oparta na wskaźnikach wpływu takich jak CiteScore, Scimago Journal Rank czy Journal Impact Factor. Na tej podstawie czasopismom przypisywane będą progi punktowe: 200, 140, 100, 70 oraz 40 punktów.
- Ocena ekspercka – przeprowadzana przez członków komitetów Polskiej Akademii Nauk. Do tego etapu trafią czasopisma spełniające określone warunki, m.in. znaczenie dla polityki naukowej państwa, stosowanie procedur recenzji oraz przestrzeganie zasad etyki publikacyjnej (zgodnych z wytycznymi COPE).
Kryteria oceny eksperckiej
Ocena ekspercka obejmuje pięć głównych obszarów:
- obecność w międzynarodowych bazach i wskaźniki wpływu (0–20 pkt),
- rozpoznawalność i znaczenie dla dyscypliny (0–15 pkt),
- poziom merytoryczny publikacji (0–20 pkt),
- umiędzynarodowienie i publikacje w języku angielskim (0–25 pkt),
- popularyzacja polskiej nauki, kultury i języka (0–20 pkt).
Zróżnicowanie punktacji między dziedzinami
Istotną zmianą jest zróżnicowanie maksymalnej liczby punktów możliwych do uzyskania w ocenie eksperckiej:
- do 70 punktów – w naukach inżynieryjno-technicznych, medycznych, rolniczych, ścisłych i przyrodniczych,
- do 200 punktów – w naukach humanistycznych, społecznych, teologicznych oraz naukach o rodzinie.
Konsekwencje dla czasopism specjalistycznych
Nowe regulacje mogą mieć szczególne znaczenie dla czasopism z obszaru nauk medycznych, które – mimo spełniania wielu kryteriów jakościowych – napotykają ograniczenie maksymalnej punktacji na poziomie 70 punktów.
W kontekście czasopism z pogranicza dyscyplin, takich jak medycyna sądowa, pojawia się pytanie o dalszy kierunek rozwoju i strategię pozycjonowania. Wartym rozważenia może być silniejsze akcentowanie powiązań z naukami społecznymi, w szczególności prawnymi, co potencjalnie otwiera drogę do wyższej punktacji. Zarząd Główny PTMSIK wraz z Redakcją analizuje możliwości zwiększenia punktacji AMSIK.
Nowe rozporządzenie stanowi istotny krok w kierunku uporządkowania systemu oceny publikacji naukowych, jednocześnie stawiając przed redakcjami nowe wyzwania strategiczne.
W dniach 21.04-30.04.2026 r. zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej przeprowadził na terenie dawnych polskich wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka, w dawnym powiecie lubomelskim na Wołyniu (Ukraina) prace archeologiczno-poszukiwawcze. Przedstawicielem środowiska medyczno-sądowego był wieloletni współpracownik Biura dr Łukasz Szleszkowski z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, wiceprezes PTMSiK. Prace prowadzone były wraz z ukraińskim partnerem -przedsiębiorstwem „Wołyńskie Starożytności” przy udziale obserwatorów z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP. Celem prac było odnalezienie grobów polskich mieszkańców w/w wsi, zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów z OUN-UPA 30 sierpnia 1943 r. Były to pierwsze prace prowadzone na Wołyniu przez Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Działania polsko-ukraińskiej ekspedycji były poprzedzone wieloletnimi badaniami archiwalnymi i historycznymi, których celem było wskazanie najbardziej prawdopodobnej lokalizacji grobów ofiar. Wnikliwa analiza licznych zachowanych relacji świadków tych tragicznych wydarzeń, zdjęć lotniczych i innych danych, zaowocowała odnalezieniem grobu zbiorowego już pierwszego dnia prac terenowych, na terenie dawnego gospodarstwa Aleksandra Strażyca w Woli Ostrowieckiej. Ostatecznie w wyniku badań trwających dziewięć dni ujawniono dwa groby zbiorowe i jeden pojedynczy. Znacznym utrudnieniem w trakcie prowadzenia niniejszych prac był fakt, że obecnie teren dawnych polskich wsi stanowią pola uprawne, łąki i nieużytki. Jedynym śladem po nieistniejących polskich wsiach jest figura Matki Boskiej pochodząca z kościoła w Ostrówkach oraz krzyże postawione w miejscu odnalezionych i ekshumowanych wcześniej grobów. Zgodnie z ukraińskim prawem badania tego rodzaju są podzielone na dwa etapy. Pierwszym z nich jest poszukiwanie grobów i udokumentowanie ich obecności. Do prac ekshumacyjnych można przystąpić dopiero w drugim etapie, po uzyskaniu kolejnej zgody ze strony władz. Z uwagi na to prace zespołu koncentrowały się jedynie na odnalezieniu grobów i nie wiązały się z ich eksploracją. Ingerencja w ich obręb była minimalna i miała na celu jedynie potwierdzenie obecności szczątków ludzkich. A zatem na obecnym etapie nie jest możliwe ustalenie liczby ofiar pochowanych w odnalezionych grobach. Aktualnie zespół oczekuje na uzyskanie zgody ze strony ukraińskiej na kolejny etap prac polegający na: ekshumacji szczątków, badaniu antropologicznym i sądowo-lekarskim, pobraniu materiału do badań DNA i przede wszystkim godnym pochówku na cmentarzu dawnej parafii w Ostrówkach.
Ostrówki i Wola Ostrowiecka to miejsca szczególne pod wieloma względami. Poszukiwania i ekshumacje na tym terenie prowadzono już w 1992 roku, a kolejne w latach 2011 i 2015 r. Łącznie z grobów masowych i pojedynczych ekshumowano wówczas, przebadano i godnie pochowano szczątki 674 zamordowanych Polaków, mężczyzn, kobiet i dzieci. Łączną liczbę ofiar szacuje się na około tysiąc, tym samym około 300 osób nadal nie zostało odnalezionych. Wyjątkową osobą, uczestniczącą w pracach na tym terenie od 1992 r. jest dr Leon Popek historyk z lubelskiego oddziału IPN, który od lat 70-tych XX wieku zbiera i analizuje relacje świadków, będąc potomkiem zarówno ocalałych jak i zamordowanych w trakcie czystek etnicznych mieszkańców wsi. Całe swoje życie zawodowe poświęcił badaniu zbrodni popełnionych przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach mieszkających na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Historycy szacują, że całkowita liczba polskich ofiar może wynosić nawet 130 tysięcy a Ostrówki i Wola Ostrowiecka są najlepiej przebadanym miejscem spośród wszystkich miejscowości na terenie Ukrainy.
Również dla polskiego środowiska sądowo-lekarskiego miejsce to jest wyjątkowe. Z inspiracji dr. Leona Popka w 1992 r. pierwsze ekshumacje i badania przeprowadził na Wołyniu prof. Roman Mądro z lubelskiego Zakładu Medycyny Sądowej. Raporty z niniejszych prac zostały opublikowane w Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii w 1993 r. Publikacje te mają wyjątkową wartość nie tylko ze względu na wyniki badań sądowo-lekarskich, co warto podkreślić pierwszych, dotyczących tych wydarzeń historycznych. Autor opisuje w nich szereg problemów natury organizacyjnej, trudy pracy w pionierskich warunkach, pod presją czasu, bez odpowiedniego sprzętu, całkowicie odbiegające od tych w jakich pracują współcześnie zespoły poszukiwawczo-ekshumacyjne. Mimo tych wszystkich ograniczeń udało mu się zrealizować cel badań i stworzyć wartościowe raporty. Na łamach Archiwum starał się także zawrzeć ogólne, bardzo cenne wnioski dotyczące prowadzenia takich prac w przyszłości, oparte na własnych doświadczeniach z Wołynia oraz ekshumacji szczątków polskich oficerów prowadzonych w Katyniu.
Kontynuacja w 2026 r. prac badawczych rozpoczętych przed 34 laty przez dr. Leona Popka i prof. Romana Mądro na Wołyniu pozwala z optymizmem patrzeć w przyszłość i daje nadzieję na realizację zadania i misji Biura Poszukiwań i Identyfikacji Instytutu Pamięci Narodowej - „Powracamy po swoich”.
Dr n.med. Łukasz Szleszkowski
Fot.1 Krzyż upamiętniający grób masowy ekshumowany w Woli Ostrowieckiej. (fot.Ł.Szleszkowski)
Fot.2 Krzyż upamiętniający grób masowy ekshumowany w Woli Ostrowieckiej (fot.Ł.Szleszkowski)
Fot.3 Figura Matki Boskiej z kościoła w Ostrówkach (fot.Ł.Szleszkowski)
Fot.4 Prace terenowe w Ostrówkach w kwietniu 2026 r. (fot.T.Trzaska/BPiI IPN)
Fot.5 Prace terenowe w Ostrówkach w kwietniu 2026 r. (fot.T.Trzaska/BPiI IPN)
Drodzy Czytelnicy,
Ukazał się nowy, obszerny, bo ponad 100-stronicowy, numer Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii. Oprócz prac oryginalnych, przeglądowych, opisu przypadku oraz artykułu historycznego, w nowym wydaniu znalazły się również "Zalecenia metodyczne w zakresie sądowo-lekarskiego badania obrażeń ciała", przygotowane przez Komisję ds. Opiniowania Sadowo-Lekarskiego oraz "Algorytm postępowania dla osób stwierdzających zgon w warunkach pozaszpitalnych", opracowany przez Zespół ds. medycznych i formalnych aspektów stwierdzania zgonu. Tym samym nasza Redakcja odpowiada na wyrażony na ostatnim zjeździe PTMSiK postulat szerszego publikowania wytycznych i zaleceń komisji problemowych.
Zapraszamy do lektury! -> LINK
Redakcja AMSiK